| CHIAROSCURO | /ŚWIATŁOCIEŃ/
(z wł. chiaro – jasny, oscuro – ciemny)
Inaczej światłocień – technika malarska przeniesiona z drzeworytnictwa, polegająca na wygrywaniu skrajnych kontrastów między światłem i cieniem na obrazie. Nazwę wywodzi się od Leonarda DaVinci, który jako pierwszy zastosował chwyt w swej Madonnie w Grocie (1483). Najpełniejsze wykorzystanie c. znać u Caravaggia, Rembrandta czy van Rijna.
C. przeniesiono także do fotografii i kinematografii – w wielu filmach czarno-białych wykorzystywano efekt kontrastu dla budowania specyficznej estetyki – patrz np. ekspresjonizm filmowy, kino noir czy postmodernistyczna adaptacja komiksu Franka Millera Sin City.
|
| COZY | /także: KOMINKOWY KRYMINAŁ Zapoczątkowany przez klasyczne kryminały Agaty Christie podgatunek WHODUNIT , którego intryga jest bardzo kameralna, rozgrywa się na przytulnej prowincji (przedmieściach), a protagonistą jest przeważnie detektyw – amator, nieraz – starsza pani na emeryturze (Panna Marple).
Do typowych artefaktów gatunku należą m.in. filiżanka herbaty, robótki szydełkowe, kot, wiktuały etc., zaś przestrzeń kryminalnej intrygi rozgrywa się w małej społeczności, czy wśród przyjacielskiej grupy, a codzienne relacje między postaciami są wyeksponowane. W c. kryminałach brak przemocy, wulgarności, realizmu, bardziej przypominają one ciepłe przypowieści z dreszczykiem. Najważniejsze pozycje:
Szara maska, Patricia Wentworth (1927)
Morderstwo na plebanii (początek cyklu o cykl o Pannie Marple), Agatha Christie, 1930)
Wtorkowy klub morderstw, Agatha Christie (1932)
Zabić drozda, Harper Lee (1960)
Rest You Merry , Charlotte MacLeod (1978)
|
Encyklopedia