A na imię jej będzie Aniela, Marcin Wroński

Autor: Ewa Dąbrowska
Data publikacji: 28 września 2012

A na imię jej będzie Aniela

Autor: Marcin Wroński
Wydawnictwo: Wydawnictwo W.A.B.

Nie tylko kryminał

Marcin Wroński sporo w życiu napisał, ale największą popularność przyniósł mu cykl kryminałów retro o komisarzu Maciejewskim, liczący już cztery części. „A na imię jej będzie Aniela” to trzecia z nich – i podobnie jak poprzednie, „Morderstwo pod cenzurą” i „Kino Venus”, przyniosła autorowi nominację do Nagrody Wielkiego Kalibru.

Tym razem spotykamy Maciejewskiego na początku września 1938 roku, kiedy to policja znajduje zwłoki służącej, niejakiej Anieli Biernackiej. Dziewczyna została przed śmiercią zgwałcona, a na jej ciele widnieją ślady ropy. W pierwszej chwili komisarz podejrzewa kogoś z otoczenia dziewczyny, sprawy nie udaje się jednak rozwiązać. Mija rok. Maciejewski wie już, że Aniela padła ofiarą seryjnego mordercy, ale wybuch wojny nie pozwala mu zapobiec następnej zbrodni. Mało tego: wśród setek ofiar bombardowań nie jest nawet w stanie odnaleźć nawet kolejnej ofiary mordercy. Mimo to nie poddaje się; jako oficer Kripo (niemieckiej policji kryminalnej) robi wszystko, by rozwiązać sprawę.

Nie miejsce tu na analizę kryminałów retro jako gatunku (zainteresowanych tematem odsyłam do artykułu Tomasza Daniela Dobka „Dokąd idziesz, retro?”). Warto jednak wspomnieć, że ich autorzy – przynajmniej ci lepsi – przyzwyczaili nas do tego, że doskonale przygotowują się do pisania swoich powieści. Marcin Wroński nie jest wyjątkiem: Lublin końca lat trzydziestych od pierwszych stron wydaje się prawdziwy. Wrażenie autentyczności potęgują przytaczane rzeczywiste fragmenty gazet oraz precyzyjny opis przestrzeni, w której funkcjonują bohaterzy powieści. Zniszczone wojną miasto doskonale oddaje wojenną atmosferę chaosu. Jednak nie ono jest tu najważniejsze, a bohater, mocno osadzony w kontekście historycznym, od którego przecież jego funkcjonowanie – ba, życie nawet – jest zależne. Wojna w powieści „A na imię jej będzie Aniela” jest przedstawiona niejako mimochodem; gdzieś w tle widzimy Majdanek i słyszymy krzyki Żydów. Na pierwszym planie pozostają jednak ludzie. Wroński swoją powieścią po raz kolejny udowadnia, że kryminał nie musi być li i jedynie czystą rozrywką, a może mówić o rzeczach uniwersalnych. W tym przypadku: o tym, jak daleko może posunąć się człowiek, by ocalić życie (warto przyjrzeć się na przykład prawdziwej (!) historii Szamy Grajera).

Na pierwszy rzut oka mogłoby się wydawać, że wybór na głównego bohatera Maciejewskiego – byłego boksera, samotnika, pijaka i niechluja, a przy tym doskonałego śledczego – nie jest zbyt oryginalny. Mało to w literaturze kryminalnej takich antypatycznych typów? Tyle tylko, że obok Zygi nie sposób przejść obojętnie. Ja na przykład go nie polubiłam, ale na pewno zapamiętałam. Bo choć ani nie jest miły, ani kulturalny, ani nawet sympatyczny, budzi mimowolny podziw – mało kto w wojennej zawierusze byłby w stanie myśleć o kimś innym niż sobie i najbliższej rodzinie. A Maciejewski skupia się na ofiarach seryjnego mordercy – i zrobi wszystko, by je pomścić. Dosłownie wszystko: przecież to był jedyny powód, dla którego wstąpił do Kripo, narażając się na zarzuty o kolaborację z wrogiem.

Stylistycznie powieść „A na imię jej będzie Aniela” jest utrzymana na wysokim poziomie. Choć bohaterzy Wrońskiego posługują się specyficznym żargonem, narracja jest prowadzona neutralnie, tak by czytelnik nie zniechęcił się językiem, który trudno mu zrozumieć. Warto także docenić Wrońskiego za drobne smaczki, które przemyca w lekturze. Bo kto się nie uśmiechnie, czytając o „słynnym komisarzu Popielskim” ze Lwowa albo o przedwojennej powieści w odcinkach „Kino Venus” niejakiego W. Rońskiego? Mnie ujęło również przywrócenie do życia Czechowicza, przepraszam, Trąbicza – ten pochodzący z Lublina poeta faktycznie zginął w bombardowaniu 9 września, a na kartach powieści ożywa jako działacz AK.

Choć narracja ze względu na spore przeskoki w czasie może wydawać się chaotyczna, de facto jest bardzo precyzyjna: Wroński pokazuje nam tylko te wydarzenia, które mają znaczenie dla fabuły. Co otwiera okno następnym powieściom – bo może gdzieś w międzyczasie, mimo wojennej zawieruchy, Maciejewski w mundurze oficera niemieckiej policji kryminalnej rozwiązywał kolejne zagadki, któż to wie?

Ewa Wrona

A na imię jej będzie Aniela
Marcin Wroński
Wydawnictwo W.A.B.
Mroczna Seria
Warszawa 2011

Udostępnij

Sprawdź, gdzie kupić "A na imię jej będzie Aniela" Marcin Wroński

PRZECZYTAJ TAKŻE

RECENZJA

Czas Herkulesów, Marcin Wroński:recenzja

Marcin Wroński nurza czytelnika w przedwojennej małomiasteczkowej rzeczywistości niczym w błocie na placu budowy.

14 kwietnia 2017

NOWOŚĆ

Czas Herkulesów, Marcin Wroński

"Czas Herkulesów" to już ostatnia powieść w cyklu z komisarzem Maciejewskim, którego autorem jest Marcin Wroński, zdobywca Nagrody Wielkiego Kalibru. Tym razem wspólnie ...

11 kwietnia 2017

WYWIAD

Wywiad z Marcinem Wrońskim

Premiera Czasu Herkulesów, dziewiątej powieści Marcina Wrońskiego z cyklu o komisarzu Zydze Maciejewskim, już w tym tygodniu. Z tej okazji podpytaliśmy autora – ...

10 kwietnia 2017

NOWOŚĆ

Portret wisielca, Marcin Wroński

Mamy wspaniałą wiadomość dla fanów Zygi Maciejewskiego: niepokorny komisarz powróci już jutro! "Portret wisielca" Marcina Wrońskiego, ósma część lubelskiego cyklu, ...

17 maja 2016

RECENZJA

Kwestja krwi, Marcin Wroński

„Kwestja krwi” jest zdecydowanie lekturą lżejszą niż poprzednie powieści Marcina Wrońskiego, bardziej humorystyczną. Jednak czy lepszą? 

08 grudnia 2014

NOWOŚĆ

Kwestja krwi, Marcin Wroński

Komisarz Maciejewski powraca! "Kwestja krwi", najnowsza powieść laureata Nagrody Wielkiego Kalibru Marcina Wrońskiego, to czarny kryminał z romansem w tle. Książka ...

03 grudnia 2014

NOWOŚĆ

Haiti, Marcin Wroński

"Haiti" Marcina Wrońskiego to już szósta część cyklu z komisarzem Maciejewskim. Tym razem akcja powieści toczy się w dwu planach: w 1938 r. i 13 lat później, w ...

02 kwietnia 2014

RECENZJA

Pogrom w przyszły wtorek, Marcin Wroński

Bardzo to brutalna, wulgarna i przykra powieść. I choć w przypadku większości książek te określenia oznaczałyby, że lektura mi się nie podobała i nie zamierzam jej ...

06 września 2013

NOWOŚĆ

Pogrom w przyszły wtorek, Marcin Wroński: audiobook

"Pogrom w przyszły wtorek" Marcina Wrońskiego - piąty kryminał retro z komisarzem Maciejewskim - ukazał się miesiąc temu, ale już dziś do rąk czytelników trafia ...

10 kwietnia 2013

RECENZJA

Officium Secretum. Pies Pański, Marcin Wroński

{mosimage}„Officium Secretum” jest czymś więcej niż polityczno-teologicznym thrillerem. Jest historią opowiadaną na pozór niechcący, przy okazji ...

04 sierpnia 2010

RECENZJA

Kino Venus, Marcin Wroński

{mosimage} Krajewskiemu wyrósł groźny konkurent. Któż to taki? Marcin Wroński, piewca mroków i uroków przedwojennego Lublina.

30 stycznia 2009

RECENZJA

Komisarz Maciejewski, Marcin Wroński

{mosimage} Szkoda, iż o tej, powiedzmy, „pokrajewskiej” szkole kryminału za każdym razem można rzec to samo (bohater, miasto, historyzm…), dodając jeszcze ...

07 stycznia 2008

NOWOŚĆ

Komisarz Maciejewski, Marcin Wroński

{mosimage}Kryminał retro z Lublinem w tle!

28 listopada 2007