Advertisement
Strona główna arrow Fragmenty arrow Człowiek, który chciał wszystko wiedzieć, Dror A. Mishani: fragment
Człowiek, który chciał wszystko wiedzieć, Dror A. Mishani: fragment
środa, 20 lipca 2016

Dror A. Mishani

Człowiek, który chciał wszystko wiedzieć

Część pierwsza

Ofiara

1

Broń zobaczyła tej nocy, kiedy poszła na dach przekonać Kobiego, że pora już spać.

Był środek nocy, broń leżała na stole w małym pomieszczeniu gospodarczym na dachu, ale Mali niemal nie zwróciła na nią uwagi, bo była zbyt zraniona i zmęczona, a poza tym bardziej bała się wielu innych rzeczy. Dopiero kilka dni później przypomniała sobie tę noc i zrozumiała. Wszystko mogło potoczyć się inaczej, gdyby w tamtym czasie uważniej obserwowała Kobiego.

Daniela i Noy obudziły się przed nimi, rozrzuciły na podłodze jedenaście balonów i wskoczyły im do łóżka. Kiedy dziewczynki poszły się ubrać i zostali w łóżku sami, Mali przysunęła się do Kobiego, dotknęła jego pleców i wyszeptała do ucha: „Powodzenia”. Kark miał ciepły od snu, policzki jeszcze nieogolone. Za oknem zabębniły pierwsze krople deszczu, niebo pociemniało tak, że musieli zapalić światło. W kuchni czekało na nich wystawne śniadanie przygotowane przez dzieci: świeżo wyciśnięty sok pomarańczowy, croissanty, kupione poprzedniego wieczora i podgrzane. Nie wolno im było samym gotować wody, więc kawę przygotowała Mali.

Widziała, że Kobi jest spięty, przy stole nie napomknęła więc nawet o rozmowie kwalifikacyjnej. Zaproponowała tylko, że wyprasuje jego ciemne spodnie i białą koszulę, ale powiedział, że sam to zrobi przed wyjściem. Nie wspomniała o tym nawet wtedy, gdy znów byli sami w sypialni – żeby rozczarowanie nie było zbyt duże, gdyby jednak nie dostał pracy – ale kiedy się żegnali, pocałowała go i wyszeptała mu ponownie do ucha: „Powodzenia dzisiaj”.

Zawiozła Danielę do przedszkola, a Noy do szkoły; potem do jedenastej miała spotkania.

Przychodzili głównie mężczyźni, a nawet gdy zjawiały się jakieś kobiety, zwykle się nie odzywały; mimo to zwracała się także do nich tak, jak to zwykle robiła wobec mężczyzn. Próbowała wyjaśnić im różnice między rodzajami hipotek i możliwościami ich spłacania. Jeden mężczyzna przyszedł z żoną w chuście; miała piękną, spokojną twarz przyciągającą spojrzenie. On miał brodę i marynarkę, która pachniała naftaliną i wilgocią. Kobieta bujała niebieskim wózkiem w przód i w tył, by leżące w nim niemowlę się nie obudziło. Kiedy się rozpłakało, rozpięła dwa guziki sukienki i nakarmiła dziecko bez cienia zawstydzenia.

Ponieważ nie miała między jedenastą a czternastą żadnych spotkań, poprosiła kierownika oddziału, by pozwolił jej wyjść, i poszła kupić Kobiemu prezent, choć wcześniej się umówili, że w tym roku nic sobie nie dają. Zastanawiała się, czy nie pójść piechotą na Sokołowa, ale z powodu burzy postanowiła pojechać do centrum handlowego samochodem. Ulice były zalane, światła nie działały. Może właśnie dlatego, że padało, postanowiła kupić mu parasol w miejsce tego, który zgubił, a nie worek treningowy czy elegancką koszulę. W Zarze parasole okazały się zbyt drogie, ale w sklepie „Dla Panów” na trzecim piętrze zobaczyła czarny parasol z elegancką rączką z czegoś przypominającego drewno, a młoda sprzedawczyni z długimi paznokciami pomalowanymi na głęboką czerń zgodziła się obniżyć cenę.

Czy zbyt długo patrzyła na ekspedientkę, gdy ta zawijała parasol w srebrny papier? Była tak młoda, możliwe, że chodziła jeszcze do szkoły. Kiedy Mali weszła do sklepu, dziewczyna czytała książkę, odłożyła ją na ladę grzbietem do góry. Miała krótkie czarne włosy, usta

pomalowane na ciemny fiolet i kolczyk w nosie, a kiedy zorientowała się, że Mali się w nią wpatruje, zapytała:

– Czy coś się stało?

– Nie, przepraszam – powiedziała Mali. – Czy obniżyłaby pani cenę?

Rozmowa kwalifikacyjna Kobiego miała zacząć się o czternastej, dokładnie wtedy, gdy kończyła ostatnie spotkanie; wyobraziła go sobie, jak siedzi naprzeciwko przeprowadzającego wywiad i stara się ukryć swoje podenerwowanie. Z pewnością nie wiedział, co zrobić z rękami. Najpierw położył je na kolanach, później na stole, tuż obok swojego CV, a następnie znów na kolanach, żeby ukryć pod stołem ich nerwowe drżenie. Nie dzwoniła do niego przed rozmową ani gdy odwoziła dzieci do domu.

Jego samochód nie stał na parkingu, wiedziała więc, że jeszcze nie wrócił, ale w windzie, którą wjeżdżały na siódme piętro, poczuła jego wodę po goleniu. Drzwi też nie były zamknięte tak jak powinny.

Kiedy weszła do sypialni, usłyszała lecącą z kranu wodę. Harry leżał na podłodze w kałuży moczu, nie podniósł głowy na jej widok. Aktówka, którą Kobi wziął na rozmowę, leżała obok jego łap.

To nie był dobry znak.

Minęła piętnasta. Mali była pewna, że Kobi nie zostanie w domu.

Noy włączyła telewizor, a Mali zaczęła przygotowywać lancz. Kiedy makaron się już gotował, zapukała do drzwi łazienki i zapytała Kobiego, czy chce z nimi zjeść. Odparł, że nie, zaczęły więc jeść bez niego, bo dziewczynki były głodne. W trakcie posiłku słyszały, że Kobi wychodzi z łazienki i zamyka drzwi od sypialni. Daniela i Noy nie powiedziały ani słowa, ale Mali wstała i poszła za nim.

– Wszystko w porządku? – zapytała. Była pewna, że nie śpi, choć leżał na łóżku z zamkniętymi oczami.

Znała jego zmienne nastroje; od rana miała przeczucie, że i dzisiaj coś się wydarzy, ale nie zastanawiała się nad tym zbytnio. Czy zapytano go podczas rozmowy, czemu tak często zmieniał miejsca pracy, i zamiast powiedzieć prawdę, znów robił uniki? Prosiła, by mówił, że to przez nią, ale wiedziała, że tego nie zrobi.

Kobi nie otworzył oczu, mimo że stała nad nim przez dobrą minutę, a może i dwie. Nad łóżkiem wisiało jej duże zdjęcie z czasów drugiej ciąży, z Danielą.

– Jesteś pewien, że nie chcesz opowiedzieć, jak było? – zapytała.

Przez całe popołudnie ulewa tłukła o szyby, później w mieszkaniu zapanowała cisza.

Mali pomagała Noy odrabiać pracę domową, a Daniela w tym czasie oglądała telewizję. Kobi wyszedł z sypialni o piątej z rękawicami bokserskimi, powiedział, że pojedzie na trening jej samochodem i żeby dała mu kluczyki. Zapytała, co się stało z jego autem i czy nie miał przypadkiem treningu poprzedniego dnia, ale nie odpowiedział. Gdy przypomniała mu, że wychodzą wieczorem, nie powiedział ani słowa.

– Czemu wziąłeś prysznic przed treningiem?

Popatrzył na nią, jakby zrobiła coś strasznego.

Przez całe popołudnie i wieczór była spięta, przynajmniej dwa razy sprawdziła, czy zamknęła za nim drzwi, co rusz wyglądała przez żaluzje w salonie, mając nadzieję, że Kobi wraca. Kiedy kładła zapakowany parasol na łóżku, żeby tam na niego czekał, znowu popatrzyła na siebie na dużym zdjęciu. Już nie była taka pewna, że chce mu powiedzieć wieczorem o ciąży, jak planowała. Wahała się, nim się zgodziła na zrobienie jej tego zdjęcia, ale Kobi powiedział, że jeśli tego nie zrobi, będzie potem żałowała, bo to miała być jej ostatnia ciąża. Przez lata nauczyła się nie nienawidzić tej ogromnej czarno-białej fotografii, pokazującej jej ciemne ciało i nabrzmiały brzuch, który Kobi uwielbiał głaskać, nawet publicznie. Ona także dotykała go czasami podczas ciąży, ale tylko kiedy była sama.

Nie podobało jej się, że goście będą ją widzieć w tym stanie, najbardziej chyba wstydziła się przed ojcem, ale Kobiemu podobała się właśnie taka. Zdjęcie pokazywało ją z profilu, odchylała się nieco w jego stronę; Kobi stał za nią, dzięki czemu różnica wzrostu między nimi nie wyglądała na znaczącą. Oboje byli nadzy, jego ramiona obejmowały ją, zakrywając, ale i podkreślając jej piersi. Po Ejlacie chciała je zdjąć, ale Kobi poprosił, żeby zostawiła je jeszcze na trochę; czasem myślała, że miał rację – zdjęcie przypominało jej o niej samej.

Wieczorem znowu zaczął padać deszcz, a wraz z jego uderzeniami w okna i dach rósł jej niepokój. Na szczęście dziewczynki siedziały cicho, jakby wyczuwały, że potrzebuje ich milczącej pomocy. Bawiły się w salonie i swoich pokojach, nie zawracając jej głowy. Dopiero o wpół do siódmej Daniela powiedziała, że jest głodna, a Noy przypomniała, że miały przymierzać kostiumy na Purim. Mali wyciągnęła pudło z szafy w sypialni i podała córce sukienkę księżniczki, którą kupiły przed dwoma laty. Niestety, okazała się już za

mała. Daniela nie chciała założyć kostiumu po siostrze i stwierdziła, że w tym roku się nie przebiera. Mali nalegała, by mimo wszystko przymierzyła sukienkę, która kosztowała fortunę; miała nadzieję, że będzie musiała kupić jeden kostium, a nie dwa. Kiedy tak trzymała sukienkę przed stojącą przed lustrem Danielą, zobaczyła w niej siebie i natychmiast zamknęła oczy.

Nie, nie, to wszystko się nie powtórzy, może poza ciążą i strachem o humor Kobiego.

Jego treningi trwały zwykle godzinę, czasem półtorej, dlatego spodziewała się, że wróci na kolację, i kwadrans po siódmej zadzwoniła, żeby w drodze do domu kupił pity i jajka, ale miał wyłączony telefon. Próbowała dodzwonić się do niego jeszcze kilka razy, w końcu zjadły bez niego, a o wpół do dziewiątej dziewczynki poszły spać. Kiedy córka sąsiadów przyszła, żeby się nimi zająć, Mali powiedziała, że zrezygnowali z wieczornego wyjścia z powodu upału. Znów zadzwoniła do Kobiego, tym razem telefon miał włączony, ale nie odebrał. Kiedy wyszła na dach sprawdzić, czy można wywiesić pranie, zobaczyła na niebie ciężkie, deszczowe chmury. Zbiorniki na wodę trzęsły się od podmuchów wiatru, postanowiła więc na razie nie rozwieszać rzeczy. Porozmawiała przez telefon z Gilą, swoją siostrą, i z Awiwą, a gdy pytały, czy przyjdą świętować, odpowiadała, że nie udało im się znaleźć opiekunki do dziewczynek.

Kobi wrócił dopiero o dwudziestej trzeciej, nie tłumaczył się, nie przepraszał.

Ich dziesiąta rocznica ślubu, rok wcześniej, wyglądała zupełnie inaczej. Zostawili dzieci u jej rodziców, pierwszy raz od Ejlatu, i pojechali na dwa dni do Bed & Breakfast na Wzgórzach Golan. Kobi zaczął właśnie pracę w firmie ochraniającej place budowy w strefie buforowej, był w bardzo dobrym nastroju. Zaplanowali sobie trasę wycieczki, tak jak to robili przed narodzinami córek. Pierwszego dnia mieli zrobić trasę wzdłuż jednej z rzek, a następnego pójść do Parku Narodowego Doliny Hula, ale pogoda się popsuła i w końcu prawie nie

wychodzili z pokoju. Oglądali filmy na DVD i po raz pierwszy od tygodni naprawdę się wyspali. Godzinami rozmawiali, siedząc przed kominkiem. Wieczór spędzili na balkonie, owinięci w koce, Kobi opowiadał z entuzjazmem o podróży na farmę jego ojca latem oraz kupnie mieszkania, ponieważ znowu mieli dwie pensje. Zadzwonili do córek, by powiedzieć im „dobranoc”, i Mali pomyślała, że znowu są normalną parą.

Wszystko to zdarzyło się poprzedniej zimy, od tamtej pory ich sytuacja znowu się pogorszyła.

Latem Kobi zrezygnował z pracy w firmie ochroniarskiej, ponieważ jego przełożony, dziesięć lat młodszy, uprzykrzał mu życie. Był pewien, że bez problemu znajdzie inną pracę, ale po kilku tygodniach poszukiwań Mali zauważyła, że znów zamyka się w sobie – przestał odzywać się, odsunął się od niej, dziewczynek i przyjaciół, coraz rzadziej wychodził z domu.

Coraz mniej mówił. Zaczął trenować boks, dwa, czasem trzy razy w tygodniu wracał posiniaczony, od razu szedł pod prysznic, a potem spać. Pojawiły się także znane już jej oznaki stresu: wydawało mu się, że wszyscy go ignorują, sztywniał mu kark i Kobi brał coraz głębsze oddechy, jakby miał problemy z oddychaniem.

Mali myślała, że tamtej nocy, po powrocie z rozmowy, Kobi bez słowa położy się do łóżka, ale zaskoczył ją. Włączył telewizor i usiadł na kanapie.

– Mieliśmy wyjść dziś wieczorem, prawda? – powiedziała Mali.

W telewizji leciał reality show, którego Kobi nie znosił, mimo to nie chciał przełączyć na inny kanał.

– Kobi, dobrze się czujesz? Nie odezwałeś się do mnie, odkąd wróciłeś z rozmowy.

Dłuższą chwilę wpatrywał się w telewizor, nim w końcu odpowiedział:

– Przepraszam, Mali. Nie mogę teraz rozmawiać.

– Nie możesz mi powiedzieć, jak poszło?

Nie chciał. Powiedział tylko:

– Nie będzie pracy.

– Skąd wiesz? Powiedzieli ci od razu?

Pokiwał głową.

Nie wiedziała nawet, gdzie odbywała się ta rozmowa, w jakiej firmie. Po zwolnieniu postanowił nie chodzić już na rozmowy do firm ochroniarskich, a ona wspierała go w tej decyzji. Ponieważ jednak w ostatnich tygodniach przestał w ogóle szukać pracy, tak się ucieszyła, kiedy powiedział, że idzie na rozmowę, że nie zapytała o żadne szczegóły. Chyba rzeczywiście nie przyjrzała mu się uważnie tamtej nocy; gdyby to zrobiła, zauważyłaby na jego twarzy czystą rozpacz. Patrzyła na Harry’ego; leżał u jej stóp i koszmarnie śmierdział moczem.

Kobi nadal gapił się w telewizor.

– Kiedy go wyprowadzisz? – zapytała. – Nie można narażać go na takie cierpienie.

– Może jutro.

– Dziewczynki nie mogą już na niego patrzeć. Nie zbliżają się do niego. Jakby był padliną.

Może powinna powiedzieć to inaczej, ale nie wiedziała jak. Mogła też powiedzieć mu o ciąży, tak jak planowała, ale nie chciała mówić o tym w takich okolicznościach.

– Rozmawiałam dziś z Awiwą. Powiedziała, że może jej brat miałby coś dla ciebie. Pamiętasz Amiego? Importuje teraz rowery elektryczne.

– Nie szukam już pracy – odpowiedział Kobi.

Nic nie odpowiedziała.

Zaraz potem zaczęły się wieczorne wiadomości w telewizji i to zapamiętała najlepiej.

W całym kraju ulice i domy były zalane, zwłaszcza w Hajfie i okolicy, odnotowano także przerwy w dostawie prądu. Kobi wstał z kanapy i usiadł na skórzanym taborecie bliżej ekranu, jakby sama obecność Mali obok przeszkadzała mu. Ona też wstała i wyszła obrażona. Kiedy wróciła do salonu, obejrzała kolejne wiadomości na kanale pierwszym. Na ekranie widać było dwóch ratowników medycznych kładących na nosze ciało przykryte prześcieradłem.

Kobi zaczerpnął powietrza, jakby z trudem oddychał; nie zauważył, że podeszła do niego od tyłu. Nosze wsunięto do ambulansu, obok którego stali dwaj policjanci w przeciwdeszczowych pelerynach. Mali wydawało się, że rozpoznaje okolicę.

– To było tutaj? – zapytała, a gdy nie odpowiedział, dodała: – To zdarzyło się w Cholonie?

– Tak, po drugiej stronie.

– Powiedzieli kto to?

Na koniec przeczytano raport. Nawet nie zwróciła uwagi, czy znaleziono zabójcę, ale dowiedziała się, że pod prześcieradłem leży kobieta.

– Możesz to wyłączyć? Wystraszyłam się, a poza tym chcę porozmawiać – poprosiła cicho i dotknęła dłoni Kobiego. Nie podda się tej nocy, bo w takich chwilach nie można się poddawać. Przyniosła z sypialni parasol zapakowany w srebrny papier i zapytała:

– Nie widziałeś, co ci kupiłam?

Ale parasol go nie ucieszył. Przeciwnie. Kiedy odwinął papier, popatrzył na nią z niepokojem. Dopiero wiele dni później zrozumiała, że miał ku temu powód.

– Zamiast tego, co zgubiłeś. Nie był taki drogi, na jaki wygląda.

Kobi nie podziękował jej nawet, tylko odłożył parasol na podłogę. Właśnie to doprowadziło ją do wybuchu.

– Tak chcesz obchodzić naszą rocznicę? – zapytała, a gdy wstał bez słowa, krzyknęła: – Kobi, czy ty w ogóle mnie słyszysz?! Słyszysz, że do ciebie mówię?! Tu Mali z klasy. Wojna się zaczęła!

Odwrócił się do niej, jego oczy płonęły. Zrozumiała, że coś się stało.

Mieli po piętnaście lat, był rok 1991. Styczeń, za nieco ponad dziesięć lat wezmą ślub. Ich pierwsza rozmowa, a przynajmniej pierwsza, jaką zapamiętali. Czasami, zwłaszcza gdy się kłócili, wykorzystywała ją, by zmusić Kobiego do mówienia. Ojciec obudził ją o drugiej w nocy i powiedział, że Bush zbombardował Bagdad. Ubrała się szybko i zadzwoniła do niego.

– Kobi? Cześć, tu Mali z klasy. Wojna się zaczęła.

A on odpowiedział jej zaspanym głosem i z obcym akcentem, jaki wtedy jeszcze miał:

– W środku nocy?

W ostatnich latach próbowała czasem wyobrazić ich sobie jako nastolatków, ale bez patrzenia na stare zdjęcie to się nie udawało. Kobi był wtedy znacznie chudszy, ciało miał miękkie jak u dziecka. Jego plecy i tors były gładkie i blade, mogła ich dotykać godzinami. Tamtej nocy nic o nim nie wiedziała poza tym, że przyjechał sam, bez rodziców, z Perth, i zamieszkał w Cholonie u krewnych jego matki. Świetnie grał w koszykówkę i był zwolniony z lekcji angielskiego, ponieważ mówił lepiej niż nauczycielka i poprawiał jej błędy ku uciesze uczniów, aż w końcu poprosiła, by nie przychodził więcej na jej lekcje. Krążyły plotki, że jego matka popełniła samobójstwo w Australii, ale później Mali dowiedziała się, że nie było w tym krzty prawdy. Większość chłopców z ich rocznika bała się tego chłopaka z Perth, w dżinsach i niebieskich nike’ach, których jeszcze nikt wtedy nie miał, dlatego wymyślano o nim różne historie. Pierwszego dnia, gdy przedstawiał się na lekcji wychowawczej, powiedział, że wyemigrował do Izraela, by wstąpić do Sayeret Matkal.

Poznali się przez czysty przypadek. Przeznaczenie lub szczęście – tak jak wszystko, co zdarzyło się później.

Mali nie sądziła, że się nią zainteresuje, bo nikt się nią nie interesował. Jej ciało było zbyt chude i długie, nie wyróżniała się ani w nauce, ani na imprezach. Była co prawda mistrzynią w biegach, ale to nie przyciągało uwagi chłopców. Nazywała się Ben Asher, Bengtson było kolejnym nazwiskiem na liście uczniów, dlatego miała się z nim skontaktować w razie wybuchu wojny. Trzy godziny po rozmowie telefonicznej, o piątej trzydzieści, przyjechała z ojcem ich starym pikapem subaru, by zabrać go do szpitala Wolfson. Czekał na nich na dole, w ręku trzymał discmana, a na uszach miał srebrne słuchawki. Mali wstydziła się samochodu, którego tapicerka śmierdziała ściekami, i może też trochę swojego ojca, który nie znał angielskiego, a mimo to próbował rozmawiać z nimi podczas jazdy.

– Co będziecie robić? – zapytał ojciec, a gdy wyjaśnili, że mają skrapiać wodą ofiary rakiet z bronią chemiczną, które Saddam Husajn wystrzelił w stronę Gusz Dan, poprosił, by Kobi na nią uważał.

Tak wyglądało ich pierwsze spotkanie. Kto by przypuszczał, że za kilka lat staną pod chupą? Tydzień później Kobi przyszedł do ich domu, a ona była zarazem podekscytowana i zawstydzona. Ojciec nie wrócił jeszcze z synagogi. Matka próbowała rozmawiać z Kobim łamanym angielskim. Gili nie było na kolacji, co Mali przyjęła z ogromną ulgą, bo nie miała cienia wątpliwości, że gdyby Kobi zobaczył jej siostrę bliźniaczkę, zakochałby się w niej. Gila rok wcześniej rzuciła szkołę i zarabiała na życie kelnerowaniem. Kiedy w końcu znaleźli się sami w jej pokoju, ogłoszono alarm i musieli ukryć się ze wszystkimi w domowym schronie, czyli w niewielkiej sypialni jej rodziców, a ona poczuła ogromne zażenowanie, widząc bieliznę ojca leżącą na podłodze.

Kilka miesięcy później, także w szabat, pierwszy raz uprawiali seks.

Rodzice i młodszy brat pojechali z rodzinną wizytą do Tyberiady, a ona zaprosiła Kobiego na noc, bo już bardzo chciała z nim to zrobić, a nie mieli gdzie. Gila była w drugim pokoju. Mali nie wydała z siebie najmniejszego dźwięku, ponieważ wiedziała, że siostra podsłuchuje przez ścianę. I rzeczywiście czekała na nią pod drzwiami, gdy wyszła z pokoju, by się umyć, ciągle oszołomiona tym, co się właśnie wydarzyło.

Czekała na Kobiego w sypialni, ale nie przyszedł. Mimo to udało jej się przez chwilę znów zobaczyć w nim tego chłopaka ze słuchawkami na uszach, który czekał na nią i jej ojca na ulicy, w ciemności. O pierwszej w nocy spróbowała ostatni raz. Weszła na dach i zobaczyła go siedzącego nieruchomo na plastikowym krześle, w zimnie i po ciemku. Mogła wtedy powiedzieć mu o ciąży, ale tego nie zrobiła. W jego spojrzeniu było coś nieobecnego, coś dzikiego; to, że siedział w ciemności, też ją przerażało. Pogłaskała go po głowie, a potem przesunęła dłoń po golfie, w który był ubrany.

– Kobi, nie zostawiaj mnie samej, proszę – wyszeptała.

Dała mu wszystkie sygnały mówiące, że jeśli przyjdzie do sypialni, będą się kochać. Na szyi miał głębokie zadrapanie, ale zawsze wracał z treningów trochę pokiereszowany.

Może jednak już wtedy coś czuła?

Kiedy przechodziła obok pomieszczenia gospodarczego na dachu, zobaczyła broń na stole i przypomniała sobie, że nie było jej tam po południu. Gdy próbowała zasnąć i położyła dłoń na swoim brzuchu, nagle pojawił się w jej głowie obraz dziewczyny, która sprzedała jej parasol, a po chwili zmienił się w postać przykrytej prześcieradłem kobiety wnoszonej do ambulansu. Otworzyła oczy, przerażona, i zobaczyła to, co tak bardzo starała się zapomnieć – ciężką dłoń wynurzającą się z ciemności i zaciskającą się na jej gardle.