Spokojne, małomiasteczkowe życie?

Przemysław Piotrowski najnowszą powieścią wszedł na literackie tereny, których się po nim nie spodziewaliśmy. W „Matni” pokazał swój warsztat od strony nowego gatunku – powieści obyczajowej – oraz nowej formy narracji, bo historię poznajemy z perspektywy głównej bohaterki. Czy autorowi te zmiany wyszły na dobre?

Toporzyce to zwykła wieś, jakich w Polsce tysiące. Owszem, może biedniejsza i bardziej zaniedbana niż średnia krajowa, ale tak naprawdę niczym się niewyróżniająca, bo patologia była, jest i będzie i jeszcze nikt nie wymyślił, co zrobić, żeby raz na zawsze ją ze świata wykorzenić.

Zuza, kobieta w bliźniaczej ciąży, poznaje Marka. Ten wyjątkowy mężczyzna postanawia zaopiekować się nią oraz przyszłymi przyszywanymi córkami, proponuje więc kobiecie przeprowadzkę do jego domu w małych Toporzycach. Niekorzystna dla ich rozwijającego się związku jest praca Marka – ze względu na nią na całe tygodnie wyjeżdża z domu. W tym czasie Zuza zostaje sama w zupełnie obcym miejscu, gdzie nikogo nie zna. Pewnego dnia dowiaduje się, że miasto, choć małe, ma swoje mroczne historie. Najświeższa z nich dotyczy zaginionej młodej Ukrainki. Zaniepokojona losem dziewczyny Zuza próbuje dowiedzieć się czegoś więcej o tym zniknięciu. Niestety mieszkańcy Toporzyc nie są do niej zbyt serdecznie nastawieni, a obserwacja ich zachowania wzmaga w kobiecie poczucie niepokoju. Nie opuszcza jej ono nawet, gdy Zuza znajduje się w murach nowego domu. 

Prawie cały czas siedzę tu sama jak palec. Ciągle myślę o porodzie, o niepewnej przyszłości, o tym, z czym będę musiała się zmierzyć.

Zuza jest bohaterką specyficzną. Z jednej strony wzbudza współczucie, ponieważ na długi czas zostaje sama w obcym miejscu, bez życzliwych sobie ludzi. Z drugiej strony nie potrafiłam zrozumieć jej postępowania w tej sytuacji. Kobieta zachowuje się nierozsądnie, chociażby podsycając w sobie strach przez lekturę mrocznych kryminałów, gdy niepokoją ją cienie za oknami. Szczerze mówiąc, niczym nie potrafiłam sobie wytłumaczyć jej zachowania. W pewnym momencie miałam nawet nadzieję, że także zniknie, tak jak Ukrainka, którą się interesowała… 

Do czego dążę? Nie potrafię tego nawet nazwać. Jestem zrozpaczona, rozbita psychicznie i muszę się uspokoić, bo zaraz oszaleję.

Uważam, że wydawnictwo skrzywdziło tę powieść, promując ją jako książkę, którą nie jest. W blurbach widniejących na okładce „Matnia” została przedstawiona jako klaustrofobiczny thriller czy historia, w której od początku czuć klimat grozy. Tymczasem to powieść obyczajowa z elementami grozy. Krzywdzące dla niej jest przedstawianie jej jako czegoś w stylu poprzednich powieści Przemysława Piotrowskiego, bo to rzecz całkiem inna. Aczkolwiek gdy już nieliczne sceny grozy pojawiają się w „Matni”, to rzeczywiście mają ten specyficzny Piotrowski klimat: wywołują niepokój i ciarki na ciele.

Zakończenie powieści całkowicie zmieniło atmosferę, a posłowie nadało fabule nową formę – mroczniejszą, a może nawet smutniejszą. Z pewnością nie byłam przygotowana na tak nagły skok emocjonalny. „Matnia” pozostawiła we mnie pustkę i poczucie „kaca”, każąc zwątpić w człowieczeństwo. Wciąż noszę w sobie to uczucie, choć od zakończenia lektury minęło już kilka dni. Ta historia, chociaż obyczajowa, podobnie jak poprzednie brutalne powieści Piotrowskiego nie jest skierowana do czytelnika bardzo wrażliwego. Przemysław Piotrowski znowu zrobił to dobrze. Znowu emocjonalnie zmiótł czytelnika.

Udostępnij