Wariatka, Joanna Jodełka

Autor: Ewa Dąbrowska
Data publikacji: 16 stycznia 2017

Wariatka

Autor: Joanna Jodełka

Waria(n)cje

Wiele osób, w tym także badaczy literatury i teoretyków tejże, nie dostrzega narracyjnego potencjału tekstów zaliczanych (nierzadko pogardliwie) do sfery popularnej. Choć kryminał zyskuje coraz większą nobilitację i zaczyna być postrzegany jako bardziej wartościowy (tu nie dodam, że od takich to a takich konwencji, bo wystrzegam się gettyzowania tego, co już w gettcie czytelniczo-krytycznym się znajduje), wciąż jednak nie dostrzega się potencjału, który tkwi choćby w eksperymentach związanych z prowadzeniem opowieści.

Joanna Jodełka, pisarka bardzo niebanalna, świetnie czująca się w tej roli, czego dowodzi pewność, z jaką porusza się nie tylko w obrębie konwencji artystycznej, lecz także w odtwarzaniu mechanizmów relacji autor–dzieło. W powieści „Wariatka” udowadnia dobitnie, że nie tylko rozpracowała system, lecz także go rozsadziła, czyniąc to w stylu znakomitym i zasługującym na zauważenie.

Osią fabularną powieści uczyniono perypetie pisarki, która nie dość, że tkwi w szpitalu psychiatrycznym, to jeszcze ma kłopoty, które – jeśli nie wygrzebie się z nich sama – zaprowadzą ją wprost na cmentarz. Jodełka z zaskakującą wręcz wrażliwością i subtelnością kreśli postać protagonistki, z początku mało wiarygodnej, niezbornej w opowiadaniu swojej historii, potem zaś pełnokrwistej i zajadle dążącej do osiągnięcia celu. Zaznaczyć przy tym trzeba, że autorka w żadnym razie nie sili się na kreację postaci sympatycznej, zdobywającej szturmem czytelnicze serce, a czyni ją w zamian bezkompromisowo walczącą o należne jej miejsce, że o życiu nie wspomnę.

Bezsprzecznym atutem „Wariatki” jest zastosowanie bardzo prostego, aczkolwiek wymagającego dobrego warsztatu, zabiegu multimodalności. Polega on – w dużym uproszczeniu – na odwoływaniu się do zjawisk i procesów komunikacyjnych, które łączą w sobie różne systemy znakowe, a których powstawanie oraz odbiór wymagają od uczestnika aktu komunikacyjnego sporej uwagi oraz umiejętności zauważania ich jako integralnej części budującej nastrój i wspomagającej fabułę. Przykładem tego są choćby przywoływane w powieści Jodełki sfalsyfikowane fragmenty wypowiedzi prasowych (wyróżnione graficznie, co również należy do zabiegów o charakterze multimodalnym) czy passusy z powieści autorstwa głównej bohaterki. Taka zmiana optyki wpływa autentyfikująco na czytelniczy odbiór i sprawia, że zaangażowanie w lekturę ulega znaczącemu zwiększeniu.

Pamiętać przy tym trzeba, że poszukiwanie niebanalnych sposobów referowania rzeczywistości fikcyjnej nie jest zarezerwowane wyłącznie dla twórców mainstreamowych, lecz pojawia się też w obrębie  tych konwencji, które muszą oferować odbiorcom coraz to nowe bodźce, chcąc uniknąć schematyczności, powtarzalności czy kliszowości. Jodełka zdaje sobie najwyraźniej sprawę z tej potrzeby i sprawnie nagina metody narracyjne do swoich potrzeb artystycznych. Choć bez wątpienia nie czyni tego w sposób mistrzowski, bo postaci w „Wariatce” bywają dość monochromatyczne, a intryga kryminalna jest raczej nikła, to warto podkreślić, że powieść ta mimo wszystko bardzo wyróżnia się na plus.

Ksenia Olkusz


Wariatka

Joanna Jodełka
Świat Książki
Warszawa 2016



Recenzja powieści "Polichromia"
 

Udostępnij

Sprawdź, gdzie kupić "Wariatka" Joanna Jodełka

PRZECZYTAJ TAKŻE

NOWOŚĆ

Wariatka, Joanna Jodełka

W środę premierę miała nowa powieść laureatki Nagrody Wielkiego Kalibru - Joanny Jodełki. "Wariatka" to opowieść o pisarce, którą z apatii po śmierci męża wyrywa ...

04 marca 2016

NOWOŚĆ

Kryminalistka, Joanna Jodełka

Od środy w księgarniach znajdziecie "Kryminalistkę" - nową, trzecią już książkę Joanny Jodełki, laureatki Nagrody Wielkiego Kalibru za powieść "Polichromia". To ...

20 marca 2015

NOWOŚĆ

Polichromia, Joanna Jodełka

Debiutancka powieść Joanny Jodełki "Polichromia" zdobyła w 2010 roku Nagrodę Wielkiego Kalibru. A dziś nakładem Świata Książki i pod naszym patronatem ukazało ...

24 września 2014

WYWIAD

Joanna Jodełka

Zapraszamy do lektury wywiadu z Joanną Jodełką, autorką powieści kryminalnej Polichromia!

13 maja 2009

RECENZJA

Polichromia, Joanna Jodełka

{mosimage} Polichromia to jeden z ciekawszych kobiecych kryminałów, jaki miałem ostatnimi czasy w ręku.

20 marca 2009